Kaynak dikişinde ince bir çizgi, parça soğuduktan sonra ya da kullanım sırasında görünür hâle gelebilir. Metal kaynak uygulamalarında çatlağın yerini ve oluşma biçimini belirliyor, nedeni gidermeden dikişin üstünü kapatmıyoruz. Çünkü çatlak kaynak metalinde, kökte, dikiş kenarında veya ısıdan etkilenen ana metal bölgesinde başlayabilir.
Soğuk Çatlakta Hidrojen ve Gerilme
Çelikte soğuk çatlak, kaynak tamamlandıktan hemen sonra değil, kısa bir süre geçince de ortaya çıkabilir. Sahada bu tür çatlakları incelerken hidrojen varlığını, malzemenin sertleşmeye yatkınlığını ve birleşimdeki çekme gerilmesini birlikte değerlendiriyoruz. Bu etkenlerden biri tek başına açıklayıcı olmayabilir; çoğu durumda birkaç koşul bir araya gelir.
Nemli elektrot, pas, yağ, boya ve yüzeyde kalan temizlik maddeleri kaynak bölgesine hidrojen taşıyabilir. Kalın kesit, yüksek karbon eşdeğeri ve parçanın kaynak sırasında fazla sıkı tutulması da çatlama riskini artırır. Soğuk, nemli veya rüzgârlı ortam hızlı soğumayı destekleyebilir. Bu yüzden kaynak öncesinde yüzeyi temizliyor, malzeme türünü ve kalınlığını belirliyor, parçanın nasıl sabitlendiğini kontrol ediyoruz.
Elektrot seçimini ve gerekiyorsa ön tavı malzeme bilgisi ile uygulanacak kaynak prosedürüne göre belirliyoruz. Düşük hidrojenli elektrot kullanacağımız işlerde elektrotun kuru kalmasına dikkat ediyoruz. Ön tav ve pasolar arası sıcaklık için her parçaya aynı değeri uygulamıyoruz; malzeme ve kesit değiştikçe yaklaşımımızı da değiştiriyoruz.
Katılaşma Çatlağı ve Krater
Sıcak çatlak, kaynak metali katılaşırken ve soğuma sırasında büzülürken oluşabilir. Parçaların birbirine iyi oturmaması, kök aralığının gereğinden geniş kalması ve yüzeydeki kirleticiler bu olasılığı yükseltir. Kaynak hızı ve uygulama sırası da dikişin soğuma ve gerilme davranışını etkiler.
Dikişin sonunda dolmamış bir krater kalması, çatlağın başladığı noktalardan biri olabilir. Kaynak öncesinde birleşim geometrisini ve kök aralığını inceliyor, parçaları hizalıyor, başlangıç ve bitiş noktalarını dikişin yapısına göre planlıyoruz. Uygun yöntemi metalin türüne, parça kalınlığına ve işin koşullarına göre seçiyoruz; Gazaltı Kaynak, Elektrot Kaynak veya Argon Kaynak her işte aynı sonucu vermez.
Çatlağın Yerini ve Derinliğini Bulma
Onarıma geçmeden önce çatlağın konumunu, uzunluğunu ve erişilebilen derinliğini inceliyoruz. Dikişin üst yüzeyine bakmakla yetinmiyor; kökü, dikiş kenarlarını ve ısıdan etkilenen çevre bölgeyi de kontrol ediyoruz. Malzeme türünü, kalınlığı, birleşim biçimini ve parçanın taşıdığı yükü öğrenmek, onarım yöntemini belirlememize yardımcı oluyor.
Yüzeydeki çatlakları görsel incelemeyle tespit ediyoruz. Gerekli işlerde yüzey çatlakları için penetrant testi, ferromanyetik çeliklerde manyetik parçacık testi uyguluyoruz. İç kısımda kusur şüphesi varsa muayene yöntemini parçanın yapısına ve işin kabul koşullarına göre seçiyoruz. Böylece çatlağın görünen bölümünün ötesinde devam edip etmediğini anlamaya çalışıyoruz.
Çatlağı Kaldırıp Dikişi Yenileme
Çatlağın üzerine doğrudan kaynak çekmek, kusuru yeni dikişin içinde bırakabilir. Bu nedenle çatlaklı bölümü taşlama veya parçaya uygun oluk açma yöntemiyle tamamen çıkarıyoruz. Hazırladığımız alanı tekrar inceliyor; çatlak kalmadığını gördükten sonra oluğu düzgün, keskin köşeler bırakmayacak biçimde hazırlıyoruz.
Ardından ana metale uygun dolgu malzemesini ve kaynak sırasını seçiyoruz. Kök çatlağı varsa önce kusurlu bölgeyi temizliyor, üstüne yeni paso çekerek çatlağı örtmüyoruz. Onarım sırasında ısı girdisini, pasoların sırasını ve parçanın hareketini takip ediyoruz. Bu adımlar, çatlağın yeniden oluşmasına yol açabilecek koşulları azaltmaya yönelik çalışmamızın parçasıdır.
Onarım Sonrası Kontrol
Kaynak tamamlandığında dikişi ve çevresindeki ana metali görsel olarak inceliyoruz. İlk çatlağın türüne ve işin kabul şartlarına göre uygun tahribatsız muayeneyi tekrarlıyoruz. Basınç altında çalışacak bir parçada işin gereklilikleri test öngörüyorsa onarım sonrasında basınç testini de plana alıyoruz.
İstanbul Kaynak olarak İstanbul genelinde metal ve demir kaynak gerektiren imalat, onarım, montaj ve tadilat işlerinde parçanın durumuna uygun yöntemi belirliyoruz. Dikişinizde çatlak fark ettiyseniz malzeme türünü, parça kalınlığını ve çatlağın bulunduğu bölgeyi paylaşın; inceleme ve onarım için bizi arayarak ekibimize ulaşabilirsiniz.